Skip to content

De ‘duivelse’ wet DBA: hoe zit het echt?

Auteur(s): Sytse van der Schaaf

Als de omstreden wet DBA – Beoordeling Arbeidsrelaties – niet blijkt te werken, dan moet hij van tafel. Dat zei VVD-fractieleider Halbe Zijlstra in september, terwijl de VVD samen met coalitiepartner PvdA juist getekend heeft voor deze wet. Door het verdwijnen van de VAR (Verklaring Arbeidsrelaties) is het risico op schijnzelfstandigheid toegenomen en huren bedrijven minder zelfstandigen in. Ook al is dat een hard gelag voor de betrokken zzp’ers, dat is precies wat het kabinet nastreeft.

Voor de bühne schreeuwde de VVD moord en brand. De wet zou zzp’ers en opdrachtgevers belemmeren in het ondernemerschap, omdat er onduidelijkheid bestaat over de beoordeling van de arbeidsrelatie door de fiscus. Het bedrijfsleven en de economie zijn niet gebaat bij die onzekerheid. Staatssecretaris van Financiën Eric Wiebes moest op het matje komen en kreeg van Zijlstra tot 1 mei 2017 de tijd om de ZZP-problemen op te lossen. De Belastingdienst heeft veel tijd nodig om de voorgelegde modelcontracten te beoordelen. Van de 4481 overeenkomsten die per 1 augustus zijn binnengekomen bij de Belastingdienst zijn er nog maar 370 goedgekeurd, 1033 afgewezen, kregen er 814 geen eindoordeel en zijn 1964 momenteel in behandeling. Er komen meer ambtenaren om de overeenkomsten tussen opdrachtgevers en zzp’ers te beoordelen en er komt een klachtenlijn.

Volgens de fiscus mag er geen gezagsverhouding bestaan tussen een opdrachtgever en een zzp’er. Dit betekent dat een opdrachtgever niet de aard van de werkzaamheden van een zelfstandige mag bepalen en geen toezicht mag houden op die werkzaamheden. Bij veel zzp’ers bestaat daar twijfel over. Volgens de berichten zetten opdrachtgevers zelfstandigen daarom massaal aan de kant. Onder de wet DBA zijn zij namelijk aansprakelijk voor het afdragen van loonbelasting voor de betrokken zzp’ers. Onderzoeken bevestigen dit beeld. Zo is uit doorlopend arbeidsmarktonderzoek van Intelligence Group onder 5.000 werkende Nederlanders gebleken dat er sinds de invoering van de wet dit voorjaar tot nu toe zo’n 47.000 zzp’ers opdrachten kwijtgeraakt zijn. De meeste getroffen zzp’ers raakten hun opdracht helemaal kwijt. Van hen kon minder dan de helft verder op basis van payrolling, als uitzendkracht of op een tijdelijk arbeidscontract.

Die kleine 50 duizend zelfstandigen is ruim 10 procent van de 400 duizend zzp’ers waarover naar schatting twijfel bestaat of zij echt als zelfstandige opereren. Die risico’s rond aansprakelijkheid vanwege een verkapt loondienstverband zijn het grootst in de zakelijke markt, waaronder de ICT en financiële dienstverlening, in de sociale sector en in de zorg. Het kabinet wil met de wet DBA paal en perk stellen aan de zelfstandigenaftrek die zoveel zzp’ers genieten. Het gaat om bakken met belastinggeld. Daarbij heb je in Nederland sociale zekerheid die moet worden betaald. Als je een miljoen mensen hebt die wel werken, maar niet bijdragen, gaat dat natuurlijk spaak lopen. Door deze zelfstandigen onder een ander belastingregime te laten vallen en strenger te handhaven op schijnzelfstandigheid wil het kabinet 100 miljoen euro bezuinigen. Om die doelstelling te halen moeten ruim 30 duizend zzp’ers uit het systeem. Dat doel lijkt bereikt als je het onderzoek van Intelligence Group erbij haalt.

En dat zonder averij op te lopen in verkiezingstijd. De VVD en de PvdA wilden niet af van die zelfstandigenaftrek. Met een miljoen zzp’ers kost dat een hoop potentiële kiezers. Dus was er op Prinsjesdag niks te horen over het afschaffen van de zelfstandigenaftrek. Door het gekrakeel rond de wet DBA af te schuiven op uitvoeringsproblemen bij de fiscus is de oorspronkelijke doelstelling van het kabinet netjes buiten de spotlights gebleven. Tegelijkertijd bereikt het kabinet toch wat het wil, namelijk 500 duizend mensen die door de achterdeur afvloeien. Of de wet DBA niet zijn doel voorbij schiet? Dat ligt er maar aan hoe je het bekijkt.

Voor opdrachtgevers in de ICT levert de wet DBA mogelijk een kleine aardverschuiving rond de inhuur van hun flexibele schil. Mogelijkheden zijn er genoeg in de arbeidsmarkt, alleen hebben prijsmechanismen rond vraag en aanbod vanuit langlopende contracten vaak een andere dynamiek. Begin dit jaar heeft METRI Research hier een whitepaper en blog over gepubliceerd.


Lees verder

Laatste IT-nieuws? Volg IDC Metri op LinkedIn

Nieuwsbrief

Boeingavenue 238 - 1119 PZ Schiphol-Rijk - Nederland - Tel + 31 20 655 1777